Sukces i załamanie

Friedrich Nietzsche w książce "Jutrzenka" prowadzi rozważania na temat przesądów moralnych. Dla osób nieobeznanych z jego filozofią, dzieło to może wydawać się nieprzystępne. Szczerze przyznam, że kilkukrotnie podchodziłem do niej bez powodzenia. Zawiera wiele wątków, perspektyw i prawd, na które prosty umysł może reagować odrzuceniem.

Mimo to, warto zaznajomić się z tą książką i niektórymi z jej tez, które mogą być czytane w nieskończoność. Lider uczy się z doświadczenia, ale czasami potrzebuje potwierdzenia, że podąża w dobrym kierunku. Przykładowo, nabyta roztropność (nie mylić z wysoką awersją do ryzyka) czy koncepcja urojonej dysharmonii sfer są podstawowymi drogowskazami dla lidera.

Jedną z kluczowych koncepcji dla lidera jest "morał dobrowolnego cierpienia". W skrócie chodzi o to, że jako jednostki jesteśmy otoczeni różnymi ludźmi, którzy mają bardzo różne interesy. Zazwyczaj większość z nich sprawia, że czujemy się źle. Nie identyfikujemy się z nimi. Przebywamy wśród ludzi, którzy mają na nas zły wpływ, krzywdzą nas. Uczestniczymy w spotkaniach, które według nas nie przynoszą żadnej wartości, a co najważniejsze, ci, których uważamy za przyjaciół, odwracają się od nas w chwili potrzeby.

Mówi się, że gdy jesteś wśród wron, kracz jak one. Czy to oznacza, że całe nasze otoczenie to sami męczennicy? Można odnieść takie wrażenie, rozmawiając z pracownikami korporacji, którzy opisują swój dzień i polityczne rozgrywki. Słuchając telewizji lub czytając przekazy medialne, widzimy tylko obłudę i spiski. Wynika z tego obrazu, że nie można ufać nikomu. Czasami jednak pojawiają się sygnały i przykłady, które wzruszają nas do łez. Ktoś z naszego otoczenia zrobił coś niezwykłego, ktoś osiągnął sukces, a jeszcze ktoś inny prosi o pomoc dla bliskich. I tutaj dobro i pozytywna energia.

Czasami mam wrażenie, że większość z nas, liderów, którzy osiągnęli sukces, jest bardziej czy mniej dotknięta chorobą afektywną dwubiegunową (ChAD). Mimo że kojarzona jest ze skrajnymi przypadkami, dotyka wielu z nas. Według oficjalnych statystyk, na chorobę tę (zdiagnozowaną) cierpi około 3% społeczeństwa, ale szacuje się, że ponad 10% cierpi na to schorzenie, nie będąc tego świadomym. W krajach rozwiniętych, według badań, ponad 25% osób z nadwagą cierpi na ChAD, a ponad 40% osób narażonych na długotrwały stres psychiczny. To prowadzi nas do wniosku, że w świecie biznesu prawie co druga osoba odczuwa stany depresyjne oraz maniakalne euforie.

Nie wszystkie stany załamania i radości mają swoją przyczynę w chorobie. Ale tryb życia i otoczenie mogą ją wywołać. Czasami tak trudno nam – liderom – jest się przyznać, że nie panujemy nad sobą, nad czymś, co nas steruje, że wypieramy choćby najmniejsze jej symptomy. Na Wall Street maklerzy, aby rozładować stres porażki, upijają się do nieprzytomności. W wielkich korporacjach świętuje się sukcesy (czasem wymuszone), aby przedłużyć chwilę radości przed zbliżającą się porażką. A w życiu codziennym, w chwilach depresji szukamy przyjaciół i bliskich, z którymi możemy po prostu otwarcie porozmawiać. Ci, którzy ich nie mogą ich odnaleźć, płacą za terapię u psychologa.

Liderzy potrzebują barometru. Młodzi ludzie, pędzący autostradą sukcesu, nie odczuwający zmęczenia, potrafiący usprawiedliwić sobie i innym wszystkie porażki lub po prostu ukrywający je, dobiegają do punktu, w którym ich organizm zaczyna nimi kierować. Nikt ich do tego nie przygotowuje. Nie mają prawdziwych mentorów. Nie mają czasu na analizę. Szukajcie odpowiedzi zawczasu.

Zdjęcie wykonane w Laosie, w okolicach 2015 roku, zatytułowałem "Przyjaciele". Radość i chwile razem.

Dedykuję je wszystkim liderom, którzy odczuwają doły i góry i nie znaleźli jeszcze recepty, jak przez nie bezpiecznie przechodzić.