Historia się powtarza ... mogłem się powstrzymać ale nie chciałem. (PL/EN)

Początek lat 2000. Ludzie mają dostęp do internetu. Dostęp nie kosztuje już fortuny. Sieci społecznościowe stają się wygodnym sposobem odnajdywania znajomych, dawania upustu próżności, chwalenia się wakacjami, a w kolejnych latach także snom o zarabianiu bez konieczności inwestowania.

Kiedyś (wtedy) ktoś z moich znajomych opowiadał mi o aplikacji, która w automatyczny sposób informuje na Facebooku o lokalizacji, w której obecnie się znajduje, zapytałem: po co? Jak to po co? Aby moi znajomi wiedzieli, gdzie jestem!!!

Kolejna fala to wszechobecne zdjęcia jedzenia i selfie. Mimo że kamery z przodu telefonu były wcześniej, to pojawienie się ich w iPhonie 4 rozwaliło system. I te koszmarne selfie sticki (sic!).

Miało być miło, cukierkowo i przyjemnie. Ale szybko się zmieniło.

Pamiętacie rozmowę senatora Hatch'a przesłuchującego Marka Zuckerberga przed Senatem? Senator pyta go, jak to jest, że mając użytkowników, którzy nie płacą za usługę, on jednak zarabia? Odpowiedź była rewelacyjna: „Senatorze, my używamy Ads...”.

Pokazuję ten film bardzo często na moich wykładach. On jest przełomowy. Network effect daje potęgę sieciom społecznościowym. Miliardy dolarów biznesu, a za tym wszystkim stoi prosty mechanizm reklamy i monetyzacji danych - no, może nie taki prosty (sic).

Platformy do perfekcji rozgryzają naturę człowieka, uzależniają, grają na emocjach, pobudzają i wpędzają w kompleksy. Przynoszą rozkosz i ukojenie. Ale co najważniejsze - znoszą barierę wejścia. Nie musisz być kimś. Nie musisz być bogaty. Nie musisz myśleć. Skroluj i zamieniaj się w maszynkę. A my już wiemy, jak cię zmonetyzować. Jak zamienić minutę twojego czasu w dolara.

Celebryci i influencerzy biją się o rankingi wyceny ich marki osobistej i popularności. Do czasu, kiedy zauważają, że poza nimi na ich wizerunku chcą zarobić jeszcze inni ... Podobnie jak paparazzi w latach 80. XX wieku za dobre zdjęcie gwiazdy dostawali pieniądze od wydawców, teraz na wizerunku żywią się anonimowi łowcy z platform „social”.

Gwiazdy chronią swoją prywatność i prywatność swoich dzieci do czasu, aż zauważają, że można na tym zarobić. Więc pokazują coraz więcej i więcej. Bo zasięgi robią „srebrniki”.

Potrzebują klików, więc wywołują dramy. Kobiety delikatnie obniżają obiektywy, aby pokazać dekolt. Zakładają przezroczyste bluzki obnażające ich figurę i piersi. Ale to przez przypadek. Przecież one nie muszą. Przecież to nie po to przychodzą "obserwujący".

Pączki i jajka sadzone już nikogo nie interesują. Pokazują więc, że jadą na wakacje. W tym czasie rabusie okradają ich domy w sensie dosłownym i metaforycznie. Mi się to przydażyło z 15 lat temu. Pojechałem do Australii na świeta. Robiłem codzienne relacje a w tym czasie obrabowano mi dom.  Znam też człowieka z RPA, którego uprowadzono i odcięto mu palec u dłoni po tym, jak zrobił zakupy w Tiffany & Co.

Przychodzi otrzeźwienie. Oburzenie. Początkowo przez hejt. Obrzydliwe komentarze. To łatwo wytłumaczyć, bo przecież ludzie zazdroszczą. Zawiść spotyka się z ogólną dezaprobatą.

Nie ma już selfie sticków - są ekipy. Postów już nie piszą sami autorzy, ale wynajęte agencje. A zdjęcia... cóż, nie są już spontaniczne, lecz w pełni profesjonalne.

Milion obserwujących. Więc czas na zarobienie na tym. Sponsorowane posty.

Nieważne, że reklamuje produkty, które są scamem. Nieważne, że zachwalam patyk na sen z aromatem akacji, który po włożeniu do nosa powoduje uczulenia i rany. Przecież sam go nie używam. Masa kupi. A ja tylko niewinny post opublikowałem (am)... za 50 tys. PLN.

Pisałem w swojej książce „Nie bądź naiwny” historię Zosi. Smutna to historia jest. Bo sieci społecznościowe wprowadziły "donejty". Za przyciągniętą uwagę dostajesz punkty konwertowane na „srebrniki”. Więc pokazuj, niech ci dają. Jak w klubie go-go - jednocentówki za majtki.

I przychodzi dzień, kiedy na Facebooku ludzie piszą: „Zamknąć to szambo!”. Ale sami na nim są i skrolują. Przecież mogliby po prostu zamknąć konto. I gdyby tak zrobili inni, nie byłoby FB.

Ale skądże. To jak z fast foodem. Odgrażają się, że to syf i nie można jeść. Sama chemia. Ale idą i jedzą. Mają wzdęcia i jedzą dalej. Ale jak ktoś zapyta ...

Afera się rozkręca, więc wszyscy stają się święci. Wszyscy walczą z alkoholizmem, ale dyskutują o tym przy lampce wina. I pokazują palcem pijaka przed barem, samemu ledwo trzymając pion.

Dają dostęp do sieci społecznościowych swoim dzieciom. Okłamują je co do ich wieku, zakładają fejkowe konta mailowe. No przecież Karolinka czy Pawełek: "będą z kolegami rozmawiali, sobie tylko, tak o hobby... na przykład".

A dzieci, nieświadome mechanizmów i zarazy algorytmów, są wciągane. FOMO, POMO, CIOMO i inne cholerstwa zmieniają ich psychikę.

Dzieci ściągają gry i uczą się hazardu. Bo ma być przyjemnie, więc wciąż wygrywają. Oczekują, że w realu będzie tak samo, ale nie jest. I depresja, rozczarowanie, płacz i lament.

Maszyna się przegrzewa.

Regulatorzy pod wpływem społeczeństwa zaczynają wytaczać działa. Oskarżenia, kolejne komisje i czarne chmury miliardowych kar.

„Oj, wy durni...” - jak mówił Zorż w „Karierze Nikodema Dyzmy”.

Przecież szefostwo platform społecznościowych wie od kilku lat, co się święci. Wiedzą i inwestują w AI.

Zamkniemy Facebooka, Instagrama czy co tam trzeba, ale pojawi się nowa rodzina serwisów. Bezpośrednich. Agentów, pomocników. Ci już brzmią mądrze i są pomocni.

Te same rządy, które dzisiaj budzą się z letargu mediów społecznościowych, dotują powstawanie centrów danych dla AI. Sami przekonują, że pociąg odjeżdża i że nie możemy się spóźnić. Trzeba inwestować pieniądze publiczne, biznesu i kogo jeszcze można.

Myślicie, że ci ludzie, którzy mają biznesy wielkości PKB krajów europejskich, są jak sprzedawcy trampek ze Stadionu Dziesięciolecia? Którzy myślą, że ich biznes będzie trwał w nieskończoność? Na lóżku polowym? Ceracie?

Oni są już w innej rzeczywistości.

Kończą właśnie budowę luksusowego centrum handlowego ze stu sklepami i zupełnie innymi witrynami.

Historia się powtórzy z generatywną sztuczną inteligencją. Będzie o wiele gorzej.

Nie chodzi o te generowane zdjęcia, piosenki czy wypracowania. Chodzi o spersonalizowane "produkty przyszłości", dzięki którym będziemy w stanie istnieć nie tylko w świecie wirtualnym, ale i rzeczywistym. Bez których nie będziemy konkurencyjni, nie będziemy w stanie rywalizować i od których będziemy my wszyscy w 100% uzależnieni.

Czy będziemy płacili subskrypcje? Czy może niebieską gwiazdkę użytkownika „Pro”?

Obudzimy się za 10 lat i będzie ta sama drama.

Przestańmy być hipokrytami. Sami pozwalamy i sami się prosimy. Nie róbmy z siebie beksy po pogryzieniu przez psa, którego wcześniej drażniliśmy patykiem przez płot.

Nie bądźmy naiwni.

Niebieska platforma się rozwija, bo są zboki, które kupują subskrypcje.

Hejt istnieje, bo jest (pseudo)anonimowość w sieci i frustraci dają upust swoim frustracjom.

Instagram ma się dobrze, bo ludzie są próżni i uwielbiają, jak inni ich podziwiają.

YouTube ma się dobrze, bo łatwiej jest oglądać niż czytać.

A chaty, darmowe lub prawie darmowe, wypełniają nasze niedoskonałości jak szpachla na dopiero co wyklepanym zderzaku.

dobranoc.

****

History repeats itself... I could have held myself back, but I didn’t want to.

The early 2000s. People have access to the internet. Access no longer costs a fortune. Social networks become a convenient way to find friends, indulge one’s vanity, show off holidays, and, in the years that follow, dream about making money without having to invest anything.

Back then, someone I knew told me about an app that automatically informed people on Facebook of the location where you currently were. I asked: why? Why? So that my friends would know where I am!!!

The next wave was the ubiquitous photos of food and selfies. Even though front-facing phone cameras had existed before, their appearance on the iPhone 4 blew the whole thing wide open. And those awful selfie sticks (sic!).

It was supposed to be nice, sweet, and pleasant. But it changed quickly.

Do you remember Senator Hatch questioning Mark Zuckerberg before the Senate? The senator asked him how it was that, despite having users who didn’t pay for the service, he was still making money. The answer was brilliant: “Senator, we run Ads...”

I show this video very often in my lectures. It is a landmark moment. The network effect gives social networks their power. A multibillion-dollar business, all built around a simple mechanism of advertising and data monetization - well, perhaps not quite that simple (sic).

Platforms become experts at dissecting human nature. They make us addicted, play on our emotions, stimulate us, and feed our insecurities. They bring pleasure and relief. But most importantly, they remove the barrier to entry. You don’t have to be somebody. You don’t have to be rich. You don’t have to think. Just scroll and turn yourself into a machine. We already know how to monetize you. How to turn one minute of your time into a dollar.

Celebrities and influencers compete over rankings measuring the value of their personal brands and popularity. Until they realize that there are others who want to make money from their image, too... Just as paparazzi in the 1980s were paid by publishers for good pictures of celebrities, anonymous hunters on “social” platforms now make a living off other people’s images.

Stars protect their privacy and the privacy of their children until they realize that there is money to be made from it. So they show more and more. Because reach brings in the “silver coins.”

They need clicks, so they create drama. Women subtly lower the camera angle to show cleavage. They wear sheer blouses revealing their figures and breasts. But it’s accidental, of course. They don’t have to do it. Surely that’s not why the “followers” are there.

Donuts and fried eggs no longer interest anyone. So they show that they’re going on vacation. Meanwhile, burglars are robbing their homes - literally and metaphorically. It happened to me about 15 years ago. I went to Australia for Christmas. I posted daily updates, and while I was away, my house was burgled. I also know a man from South Africa who was kidnapped and had one of his fingers cut off after he went shopping at Tiffany & Co.

Then comes the wake-up call. Outrage. At first, through hate. Disgusting comments. That’s easy to explain, because people are jealous. Envy meets with widespread disapproval.

There are no more selfie sticks - there are teams. Posts are no longer written by the authors themselves, but by hired agencies. And the photos... well, they are no longer spontaneous, but fully professional.

A million followers. So it’s time to make money from it. Sponsored posts.

It doesn’t matter that they are promoting products that are scams. It doesn’t matter that they praise some sleep stick infused with acacia aroma that causes allergic reactions and sores when inserted into the nose. I don’t actually use it myself. Millions will buy it. And all I did was innocently publish a post... for 50,000 USD.

In my book Don’t Be Naive, I wrote about Zosia. It’s a sad story. Because social networks introduced “donations.” For attracting attention, you receive points that are converted into “silver coins.” So show yourself off, let them give you something. Like in a go-go club - dollar bill for underwear.

And then comes the day when people write on Facebook: “Shut this cesspool down!” But they are still there, scrolling away. They could simply close their accounts. And if everyone else did the same, there would be no Facebook.

But of course they don’t. It’s like fast food. They rant that it’s garbage and that you shouldn’t eat it. Nothing but chemicals. But then they go and eat it. They get bloated and keep eating. But when someone asks...

The scandal gains momentum, so suddenly everyone becomes a saint. Everyone is fighting alcoholism, but discussing it over a glass of wine. And they point at the drunk staggering outside the bar while barely managing to stand themselves.

They give their children access to social networks. They lie about their age, create fake email accounts. Because little Karolina or Paul will supposedly “just be talking to their friends, you know, about hobbies... for example.”

And the children, unaware of the mechanisms and the plague of algorithms, get sucked in. FOMO, POMO, CIOMO, and all that other crap changes their psychology.

Children download games and learn to gamble. Because it’s supposed to be fun, so they keep winning. They expect real life to work the same way, but it doesn’t. And then come depression, disappointment, tears, and lamentation.

The machine is overheating.

Regulators, under pressure from society, begin taking action. Charges, more committees, and the dark clouds of multibillion-dollar fines.

“Oh, you fools...” as Zorż said in The Career of Nikodem Dyzma. (polish novel)

The management of social media platforms has known for years what was coming. They know, and they are investing in AI.

We’ll shut down Facebook, Instagram, or whatever needs shutting down, but a new family of services will emerge. Direct ones. Agents. Assistants. These already sound smart and helpful.

The very same governments that are only now waking up from their social-media slumber are subsidizing the construction of AI data centers. They themselves insist that the train is leaving the station and that we cannot afford to miss it. Public money, business money, and whatever else can be found must be invested.

Do you really think that people whose businesses are the size of European countries’ GDPs are like the sneaker vendors from Warsaw’s Stadium of the Decade? People who think their business will last forever? On a camp bed? Under a plastic tablecloth?

They are already living in a different reality.

They are just finishing construction of a luxury shopping mall with a hundred stores and completely different storefronts.

History will repeat itself with generative artificial intelligence. It will be much worse.

It’s not about generated images, songs, or essays. It’s about personalized “products of the future” that will enable us to exist not only in the virtual world, but in the real one as well. Without them, we won’t be competitive, we won’t be able to compete, and all of us will become 100% dependent on them.

Will we pay subscriptions? Or perhaps for a blue “Pro” user star?

We’ll wake up ten years from now and it will be the same drama all over again.

Let’s stop being hypocrites. We allow it ourselves, and we ask for it ourselves. Let’s not turn ourselves into whiners after being bitten by a dog that we had been teasing with a stick through the fence.

Don’t be naive.

The blue platform thrives because there are perverts who buy subscriptions.

Hate exists because there is (pseudo)anonymity online, and frustrated people use it to vent their frustrations.

Instagram is doing just fine because people are vain and love being admired by others.

YouTube is doing just fine because it’s easier to watch than to read.

And chats, free or almost free, fill in our imperfections like body filler on a freshly hammered-out bumper.

Good night.